IPMS Nederland

INFO Berkel WA

 

Fabriek Berkel
Vliegtuig  
Type-aanduiding WA
Cat IV--     totaal 41 stuks                                                  


berkel-wa-profile 

Informatie

Tweedekker drijvervliegtuig, eerst ingezet als een jager (!), later ingezet als verkenner.

April 1918 was na een noodlanding een Hansa Brandenburg W-12 geïnterneerd. Met de kist werden wat beproevingen mee gedaan en de resultaten waren goed. De Nederlandse MLD had dergelijke vliegtuigen nodig, ook voor gebruik in Nederlands Indie. Derhalve werd de Nederlandse Van Berkel in Rotterdam aan de Keileweg, toendertijd een "snijmachine en weegschalen fabrikant" in 1918 benaderd of het interesse had een "afdeeling vliegtuigbouw" te starten. Dit had de steun van Koning Willem III vanwege de bestaande legercontacten. En zo geschiedde. De Berkel WA, gebaseerd op de W-12, was het eerste in serie gemaakte vliegtuig in Nederland. De productiewijze was als toen gebruikelijk zoals houten vleugels met linnen bekleding. De romp had een essenhout geraamte en een triplex huid. Aanvankelijk wilde men het uitrusten met een Hispano Suiza 200 pk motor, maar de fabricage van dezae motor in licentie gaf problemen. Uiteraard waren er nog veel meer opstartproblemen, immers "een mensch" krijgt niet zomaar een fabriek voor vliegtuigbouw draaiende. Weliswaar zou men andere motoren van Mercedes kunnen aanschaffen in Duitschland begin 1919 maar deze leverden niet het beloofde 200 pk vermogen. Na wat afstellen en verfijnen ging het net.

De eerste WA tweepersoons kist was gereed eind juli 1919 en de eerste vlucht in september 1919 verliep uitstekend. De productie kwam op gang met 35 kisten (20 voor gebruik in Indie en 15 voor Nederland). De kisten bestemd voor Indie hadden een vergrootte koelradiator. Reeds kort na gebruik werd er een groter rechthoekiger richtingsroer gemonteerd.

De houtverbindingen in Indië bleken niet erg betrouwbaar. Besloten werd in 1924 daarom bij alle exemplaren de houten constructie van de romp vervangen door staalbuis en de houten drijvers vervangen door metalen exemplaren. (Van Berkel was zelf in 1921 gestopt met de afdeling vliegtuigbouw, nadat het zes minder succesvolle WB eendekker drijvervliegtuigen had gebouwd en orders voor andere ontwerpen uitbleven). De aanpassingen aan de bestaande WA's werden daarom in eigen beheer gedaan door de MLD op De Kooy. Ook de motor werd vervangen door een BMW IIIa van 185 pk met frontradiator en een ander type propeller. Daarom werden er 2 extra vleugelstijlen ook gemonteerd ter weerszijde van de bovenvleugel naar de motorsectie en voorste drijverstijl. Verder werden er extra stijlen onder het stabilo geplaatst ter versterking. Het schijnt dat het horizontale staartvlak ook wat groter werd.

Vijf extra toestellen werden eind 1924 nog gebouwd uit extra (reserve) onderdelen door de MLD zelf.

Gegevens:

Mercedes DIII 180 pk motor tot max 200 pk; *later na modificatie BMW IIIa motor van 185 pk;
Spanwijdte: 11,25 m bovenvleugel en ondervleugel: 9,60 m ;
Lengte: 9,47 m
Leeggewicht: 950 kg
Maximum startgewicht: 1310 kg tot 1400 kg
Maximum snelheid: 135 km/u
Vliegbereik: 580 km
1 mitrailleur op ring gemonteerd
2 bemanningsleden (piloot voor).

Literatuur:
Van Berkel WA
Nico Geldhof
Afd. Luchtvaartkennis KNVvL
uit serie luchtvaartencyclopedie
oktober 1976
100 jaar vliegen voorbij
uitgave Stichting
 
 
2008
85 jaar MLD
Korbee
Rijnsburg
 
2002
Van Berkel's Patent
Kees Aarssen
Geromy uitgeverij
 
2010

..

Websites:
- - -

 

FOTO GALERIJ:

  • berkel-aw-mdv-au5
  • berkel-wa-2-mindef-archive
  • berkel-wa-lvk-1
  • berkel-wa-md-arc5
  • berkel-wa-mdv-a
  • berkel-wa-mdv-a2
  • berkel-wa-mdv-arc5
  • berkel-wa-mdv-arc6
  • berkel-wa-mdv-arc7
  • berkel-wa-mdv-d
  • berkel-wa-mdv-e
  • berkel-wa-mdv-g
  • berkel-wa-mejering-arch
  • berkel-wa-mindef-archive
  • berkel-wa-mok-mdv-arc8
  • berkel-wa-mok2-mdv-arc
  • berkel-wa-profile

 

Deze inhoud op deze pagina werd voor het eerst opgesteld zomer 2004 door M.de Vreeze


 

4. MLD Van Berkel WA

Cat 4. MLD

MLD had 41 stuks
1919-1933
Nederlandse MLD kenmerken W51-W70;
Indie: W1 t/m W21 (zie tabel)

De MLD bestelde eerste 35 toestellen in 1918 en de laatste werd afgeleverd in 1920. Veel toestellen gingen vanaf 1919 naar Ned. Oost Indie. Ze werden vrij veel gebruikt voor velerlei taken. Het toestel was zeer belangrijk voor de verdere ontwikkeling van de vliegdiensten van de MLD en niet alleen in Nederland maar ook vooral in Indie in de gehele archipel. In Indie vloog men o.a. vanaf Tandjong Priok.

De WA werd vooral ingezet als zeeverkenner voor de vloot. Om de actieradius te vergroten werd besloten de WA in Indie aan boord van schepen te embarkeren. Begin 1921 was de torpedobootjager Hr.Ms. Panter het eerste schip dat een WA aan boord kreeg. Op het achterdek stond een hijsbok waarmee het vliegtuig in het water kon worden gezet en eruit kon worden gehesen. Daarmee was de Van Berkel WA het eerste Nederlandse geëmbarkeerde vliegtuig van de MLD. Een paar jaar later werd de mijnenlegger Hr.Ms. Serdang tot vliegtuigmoederschip gepromoveerd en kon het maar liefst 3 WA’s meenemen.

Met de WA ontstonden na een aantal jaren allerlei problemen vanwege de houtverbindingen in met name de tropen en natuurlijk de lokale maritieme condities. (Ondertussen was de Van Berkel fabriek 1921 al weer gesloten). Daarom werden vanaf oktober 1924 de resterende WA's in Nederland geleidelijk gemodificeerd door de MLD zelf. De toestellen kregen een romp van staalbuis i.p.v hout en nog meer aanpassingen (zie INFO..) De kisten werden dus in eigen beheer verbouwd op het Marine Vliegkamp De Kooy. Verder werden er eind 1924 nog 5 additionele kisten in eigenbouw MLD gemaakt. Daarmee werd een deel van de verliezen in de twintiger jaren gecompenseerd.

De rol van de kist in Nederland verschoof na 1923 naar lestoestel maar in Indie vervulde het succesvol een velerlei aan taken zoals zeeverkenner en artillerie-waarneming. Het toestel was heel belangrijk voor de verdere ontwikkeling van de vliegdiensten van de MLD. Enige toestellen werden ook vanaf 1928 gebruikt vanaf een aantal modernere Koninklijke Marine schepen zoals de Hr.Ms Java en Hr.Ms Sumatra.

Uit dienst in 1932 op vliegkamp Moro Krembangan en 1933 uit dienst bij De Mok. Vervangen door Fokker C.VIIw.

 

berkel-wa-mindef-archive
W70, een van de MLD eigenbouw toestellen. Foto: Archief Ministerie van Defensie via M.de Vreeze (used with permission)

berkel-wa-mejering-arch
Foto: Archief Dennis Meijering (used with permission)

berkel wa lvk 1

De drijvers lijken donkergrijs. Foto uit en met dank aan de Collectie Afd.LuchtvaartKennis (used with permission)

berkel-wa-2-mindef-archive

Eigenbouw MLD WA kist. Foto: Archief Ministerie van Defensie via M.de Vreeze (used with permission)

berkel-wa-mdv-a2  
De rechter kist W70 is ook van de latere serie "eigenbouw MLD". Foto: Collectie M.de Vreeze (used with permission)


Foto Selectie uit de Beeldbank NIMH die voor plastic modelbouwers handig kunnen zijn. (beschikbaar gesteld middels insluitlinkjes door het NIMH) :

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933), zonder registratie

Met bol, zonder regi nog. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933) op de Mok

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-52) (1919-1933). In het Noord-Hollands kanaal

Met oranje bol en het richtingsroer is "donker"(oranje?) . Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenningsvliegtuigen op drijvers (1919-1933) w.o. W-57, boven zee, vóór 1921-07-01

Apart aan de W.57. is dat er puntjes staan in het nummer (later werden die puntjes niet meer aangebracht). Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933). Mogelijk een oud toestel om het taxien te beoefenen

Nogal aparte foto, het nummer is "afgeplakt". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA,  W-60 (1919-1933) 

Deze kist waarschijnlijk operationeel in Indie heeft een "donkerder" schema met wit nummer. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-5) (1919-1933)

Dit lijkt een kist met een behoorlijk grote in de "tropen" toegepaste radiator. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933), aan boord Hr.Ms. Evertsen

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933)

De radiator boven de vleugel is te zien. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-12) (1919-1933) boven Ambon

Boven Ambon, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933). Mogelijk een oud toestel om het taxien te beoefenen

De radiator is goed te zien. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-5) (1919-1933) aan boord Hr.Ms. Soemba 

Deze kist lijkt nog het oude stijl richtingsroer te hebben dus dateert van vlak na in dienst name. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-16) (1919-1933)

Het richtingsroer is nog van het oude type lijkt het en heeft de driekleur. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte drijververkenner, regnr W 8 (1920-1927) bij MVKM.

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-15) (1919-1933)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-53) (1919-1933) met mercedesmotor

Hier is het latere model richtingsroer te zien dat al vrij snel werd geintroduceerd. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933)

Mooi bovenaanzicht. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-20) (1919-1933) komt aanboord van Hr.Ms. Java

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Het marinevliegkamp de Mok met een  Van Berkel WA-drijververkenner, regnr W 58(1920-1933)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De lichte verkenner op drijvers Van Berkel WA  W-8 (1920-1929) langszij kruiser Hr.Ms. Sumatra (1926-1944)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (1919-1933). Landing bij Heeg door Ltz H. Ferwerda

Nogal wat bekijks! Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-14) (1919-1933)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De lichte verkenner op drijvers Van Berkel WA  W-9 (1920-1932) wordt aan boord van kruiser Hr.Ms. Sumatra (1926-1944) gehesen

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) aan boord Hr.Ms. Jacob van Heemskerck met op de achtergrond Hr.Ms. Evertsen

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-4) (1919-1933) bij Hr.Ms. K-I

Bezoek aan een onderzeeboot. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenningsvliegtuigen met drijvers (1919-1933) op het MVK Morokrembangan, Nederlands Nieuw-Guinea, maart 1926

Op basis Morokrembangan. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De Van Berkel WA lichte verkenner op drijvers 'W-6' (1919-1929) in de vlucht boven Straat Madura (Java) in 1926

In Indie boven straat Madura, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-67) (1919-1933). De sleephelling

WA van latere serie "eigenbouw MLD". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-67) (1919-1933)

WA van latere serie "eigenbouw MLD". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

De lichte verkenner op drijvers Van Berkel WA  W-8 (1920-1929) wordt gestreken

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-2) (1919-1933) start voor zijn laatste vlucht

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-4) (1919-1933)

Demontage! Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenningsvliegtuigen met drijvers  (1919-1933) te Rima, Nederlands-Indië

in Indie, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenningsvliegtuigen met drijvers (1919-1933) op het MVK de Mok

Hier al met vergroot richtingsroer. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

     ---------------

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-53) (1919-1933) met BMW-motor en gewijzigde radiateur

Deze kist heeft na de modificatie extra stijlen van bovenvleugel naar o.a de drijver en heeft waarschlijnlijk dus al de BMW motor. Er waren nog meer aanpassingen (zie Info pagina). Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) landing nabij Hr.Ms. Jacob van Heemskerck.

Deze lijkt ook al te zijn gemodificeerd. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) landing nabij Hr.Ms. Jacob van Heemskerck

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-51) (1919-1933). Eerste stalen constructie

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte drijververkenner, regnr W 60,(1920-1933)

WA van latere serie "eigenbouw MLD". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) landing nabij Hr.Ms. Jacob van Heemskerck

WA van latere serie "eigenbouw MLD". Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte drijververkenner, regnr W 62,(1920-1933)

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

VerkenningsvliegtuigVan Berkel WA, W-60 (1919-1933) (BMW motor)  MVK De Mok

Op de Mok, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-51) (1919-1933). Een vette pit wordt verholpen door Beugeling

Sleutelen aan de motor, Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Het marinevliegkamp de Mok met een  Van Berkel WA-drijververkenner, regnr W 65(1920-1933)

Op de Mok, Foto: Beeldbank NIMH / Collectie Meijer (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-66) (1919-1933) wordt te water gelaten op MVK De Mok

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenner op drijvers (1919-1933), aan boord van een kruiser

Deze kist heeft waarschinnlijk al de BMW III motor en de foto is waarschijnlijk uit begin jaren dertig. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission) 

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-66) (1919-1933) aan boord Hr.Ms. Jacob van Heemskerck

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA, W-60 (1919-1933) Beproeven a/b Hr.Ms.Evertsen bij Burgerhout

Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Van Berkel WA lichte verkenningsvliegtuigen met drijvers (1919-1933) W-54, W-55 en W-61 op de Loosdrechtse Plassen

Bij Loosdrecht.  Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) aan boord Hr.Ms. Jacob van Heemskerck

WA van latere serie "eigenbouw MLD". W70 wordt aan boord gehesen van een schip. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

Verkenningsvliegtuig Van Berkel WA (W-70) (1919-1933) landing nabij Hr.Ms. Jacob van Heemskerck

met nog een hijsdetail. Foto: Beeldbank NIMH (linked with permission)

.

Registratiegegevens: MLD
Registratie Constructienr. Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen
W-1 2 1-10-1919 1924 Operationeel in Ned. Oost Indie
W-2 4 1-10-1919 16-8-1928 In dienst okt.1919; Operationeel in Ned. Oost Indie. Afgeschreven na ongeluk als boordvliegtuig bij Hr.Ms Sumatra
W-3 5 1-11-1919 1924 In dienst nov. 1919; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1924 afgeschreven
W-4 6 1-11-1919 1932 In dienst nov. 1919; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1932 afgeschreven
W-5 7 1-11-1919 1929 In dienst nov. 1919; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 afgeschreven
W-6 3 1-11-1919 1929 In dienst nov. 1919; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 afgeschreven
W-7 1920 1929 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 uit dienst.
W-8 1920 1929 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 uit dienst.
W-9 1920 1932 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1932 afgeschreven
W-10 1920 1924 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1924 afgeschreven
W-11 1920 1922 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1922 afgeschreven
W-12 1920 1932 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1932 afgeschreven
W-12A 1920 1929 "geen W-13"; In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 afgeschreven
W-14 1920 1929 In dienst medio 1920; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 uit dienst.
W-15 1921 1924 In dienst medio 1921; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1921 uit dienst.
W-16 1921 2-6-1927 In dienst medio 1921 Operationeel in Ned. Oost Indie. Neergestort Java Zee.
W-17 1921 1932 In dienst medio 1921; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1932 uit dienst.
W-18 1921 1932 In dienst medio 1921; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1932 uit dienst.
W-19 1921 1922 In dienst medio 1921; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1922 afgeschreven
W-20 1921 1929 In dienst medio 1921; Operationeel in Ned. Oost Indie. Medio 1929 uit dienst.
W-21C 1923 1929 Samengesteld uit onderdelen van de W-11 en W-19. Medio 1923 in dienst; Operationeel in Nederlands Oost Indie. Medio 1929 uit dienst
W-51 8 1-12-1919 1933 MLD Nederland
W-52 9 11-12-1919 1933
W-53 10 16-12-1919 1933  uit dienst bij De Mok
W-54 11 18-12-1919 2-9-1930  ongeval bij Loosdrechtse Plassen en afgeschreven
W-55 12 29-12-1919 1933  uit dienst bij De Mok
W-56 13 1920 1933  uit dienst bij De Mok
W-57 1 1920 28-11-1924  crash bij Den Helder met dodelijke afloop; werd waarschijnlijk toch weer hersteld; Zie ook opmerking
W-58 1920 1933
W-59 1920 1933
W-60 1920 1933
W-61 1920 1933  uit dienst bij De Mok
W-62 1920 1933
W-63 1920 1933
W-64 1920 1933
W-65 1920 1933
W-66 1924 1933 eigenbouw MLD; uit dienst bij De Mok
W-67 1924 1933 eigenbouw MLD
W-68 1924 eigenbouw MLD
W-69 1924 1933 eigenbouw MLD
W-70 1924 1933 eigenbouw MLD

 Bronnen o.a. [B16] MLD.70 en zie literatuurlijst op INFO pagina .

Opmerking: in het Aviodrome staat een houten replica van de WA met nummer W.57.

 

 De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)


 

Modelbouw Berkel WA

 Modelbouw  Berkel WA

Modellen (type)
? nooit gezien
@ moeilijk te vinden
? never seen
@ hard to find
1/72 
1/48 
1/32 
CzechMaster (resin)**
Wings 72 (vacu)**
Formaplane (vacu)** @
AviaStone (vacu)** @
CopperState (vacu)**

> beste aanbevolen model staat steeds eerst bovenaan; modellen achter elkaar genoemd zijn gebaseerd op dezelfde mal; (best kit listed first).

** Alle modellen moeten omgebouwd worden vanuit een Hansa Brandenburg W.12;

BOXART

  • aviatone-hansa-w12-72
  • cmr-hansa-w12-72
  • copperstate-hansa-w12-48
  • formaplane-hansa-w12-72

 

Kleurenschema: (kijk in kleurentabel voor modelbouwkleuren)
Schema Algemeen Kleur boven- en zijkanten Kleur onderzijde Details Opmerkingen
(1) . < K11 > donker zeegrijs
< K11 > donker zeegrijs . oranje bol;
drijver donker gekleurd
(2) . 

< K22 > licht zeegrijs

< K11 > donker zeegrijs (bovenkanten vleugels)

< K22 > licht zeegrijs .  met rozetten;
(3) . < K22 > licht zeegrijs < K22 > licht zeegrijs  

met rozetten;

drijver licht gekleurd

 

 

Tekeningen van en beschikbaar gesteld door Wilko Jonker (used with permission):

VanBerkel WA NL 1

en meer...

  • VanBerkel_WA-NEI-1
  • VanBerkel_WA-NEI-2
  • VanBerkel_WA-NEI-3
  • VanBerkel_WA-NEI-4
  • VanBerkel_WA-NL-1
  • VanBerkel_WA-NL-2
  • VanBerkel_WA-NL-3
  • VanBerkel_WA-NL2-1
  • VanBerkel_WA-NL2-2

De inhoud werd voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze zomer 2004 (op oude IPMS website)