550

Cat 1. LvA

in gebruik van 1918-1925;
zie ook type XIc en type XXI.C1;

 1 Nieuport XI.CI  geïnterneerd, werd LA-40 en voorzien van Le Rhone 9c 80 pk motor;

 20 stuks van Spijker bouw van de Nieuport XI.C1  
 (zie opmerkingen hieronder over de diverse types)

Nieuport 11 C1  
Gebleken is dat er eigenlijk slechts een "echte" Nieuport XI C1 BB bij de LVA in gebruik is geweest. Dit toestel was in 1917 in dienst bij RNAS No.1 Wing. Op 26 februari 1917 maakte de Engelse piloot Powles een noodlanding bij  Batterij Kruishoofd bij Cadzand in Zeeuws Vlaanderen vanwege een lekke benzinetank. Het toestel werd geïnterneerd en naar Soesterberg overgebracht waar het in maart werd gemonteerd en gerepareerd. Het ontving de registratie LA-40. Het toestel werd keurig september 1917 aangekocht voor de som van 1700 pond Sterling.

( In december werd een nieuw registratiesysteem ingevoerd. Op de LA40 is deze nieuwe registratie N213 met krijt aangebracht. In de tweede helft van 1918 kwam het toestel weer terug naar Soesterberg, maar er is waarschijnlijk niet meer mee gevlogen en het werd formeel pas in 1925 afgeschreven?).

Het toestel beviel blijkbaar goed en voldeed aan LVA-eisen. Omdat bestelde vliegtuigen niet konden worden geleverd, werd het toestel aan Henri Wijnmalen, de directeur van Nederlandse Vliegtuigfabriek Trompenburg getoond. Deze zag het wel zitten om dit type in "licentie" te bouwen en zo werd deze Nieuport kist overgebracht naar Amsterdam om als voorbeeld voor de seriebouw te dienen.

Nieuport Spijker/Trompenburg
Vervolgens kreeg de LVA in licentie gebouwde "Spijker-Nieuport" toestellen. Spijker was gevestigd in de Trompenburg fabriek in Amsterdam en had een opdracht ontvangen voor de bouw van twintig toestellen. Door gebrek aan onderdelen en materiaal duurde het tot 1918 voordat de eerste aflevering plaatsvond. De eerste twaalf kisten werden bijvoorbeeld aanvankelijk zonder wielen en dergelijke afgeleverd. Daar ze later zijn betaald, zijn de ontbrekende onderdelen blijkbaar later afgeleverd. Trompenburg had zeker de toestellen eigenmachtig voorzien van registraties NSP214 en verder. Deze sloten aan op de registratie van het voorbeeld. Echter deze registratienummers waren echter al in gebruik, en de toestellen werden daarom omgenummerd en voorzien van registraties NSP230 tot en met NSP249. Op de toestellen die nog niet in gebruik waren genomen, werd dit aanvankelijk met een krijtje handmatig op de romp aangebracht.  
Volgens een rapport van kpt J.H. Hardenberg is er tussen november 1919 en maart 1920 nog niet met de toestellen gevlogen. Later blijkbaar wel, daar in 1921 drie ongevallenrapporten met Nieuport-Spijkers bekend zijn van respectievelijk tweemaal de NSP234 en de NSP236. Blijkens een aantal foto's zijn de toestellen nog tot in 1925 in gebruik geweest.

Nieuport XVII
De LvA vond na een analyse dat de Nieuport XVII (met 110 pk motor) de beste jager was. Er werd een bestelling geplaatst mede omdat een Roemeense order eind 1916 werd geannuleerd en er kisten beschikbaar leken. Zodoende werden 10 Caudron G-IV’s besteld; 5 Nieuport 80 pk en 5 Nieuport 110 pk. Pas in najaar van 1917 werd de lading, op 5 Caudrons na, verscheept met de S.S. Rhea, maar geruime tijd vastgehouden in Gibraltar. Pas medio 1918 arriveerden de toestellen op Soesterberg.  
De eerste vlucht in Nederland met een Nieuport vond plaats op 30 juni 1918, al snel gevolgd door een Nieuport 80 pk, er is namelijk een melding dat in oktober 1918 lt. Jongbloed twee typen Nieuport vliegt. Verder is er melding van een ongeval met N217, waarbij de propeller twee vinders afhakte van ene Wissink. Gebleken is dat de geleverde Nieuports waren voorzien van LeRhone motoren van 80 respectievelijk 120 pk. Bij de LVA was het gebruikelijk om toestellen ook aan te duiden naar het aantal pk's. Men sprak dus van Nieuport 80 pk en van Nieuport 120 pk. Deze toestellen zijn dan ook als zodanig in de boeken teruggevonden.

 ------------------------

Verdere opinies
IPMS Nederland erelid H.G. Berfelo heeft een aantal foto's van LVA Nieuports nader geanalyseerd. Hieronder volgt een overzicht van zijn bevindingen:

Nieuports konden worden voorzien van een 80 pk of 120 pk motor. De Nieuport 80 pk werd later vaak aangeduid als zijnde een Nieuport 11X.1. Gebleken is dat dit niet klopt, beiden hebben weliswaar een motorkap die aan de onderzijde open is en verder ontbreekt de hoofdsteun, maar de romp van de Nieuport 80 pk is voor de cockpit rond van vorm en sluit daardoor aan op de ronding van de motorkap. De Nieuport 11 heeft dit duidelijk niet, de overgang van romp naar motorkap bestaat uit en driehoekig verloopstuk aan weerskanten van de romp. Verder blijken de Nieuport 80pk-toestellen een ovaal inspectieluik aan beide zijden van de romp te hebben en verder spandraden die vanaf de bovenvleugel parallel lopen en gescheiden de romp ingaan. Bij de "11" gaan deze op een punt de romp binnen en hebben dus een V-vorm.
Hieruit kan worden geconcludeerd dat geen sprake is van een Nieuport 11, maar van  Nieuport 21, eigenlijk een "17", voorzien van een motor van 80 pk. Bij dit type was de motorkap aan de onderzijde open. De eerste exemplaren hadden geen hoofdsteun, latere modellen wel.

De geleverde Nieuports 120 pk zijn vaak aangeduid als zijnde Nieuport 17's. Dit lijkt ook niet te kloppen. Uiterlijk waren er geen verschillen tussen de Nieuport 17 en de Nieuport 23, een variant van de "17, voorzien van een zwaardere motor van 120 pk. Intern waren een aantal wijzigingen aan gebracht om de romp geschikt te maken voor deze motor. In de praktijk is gebleken dat de "17" en de "23" niet van elkaar te onderscheiden waren en ook door elkaar werden gebruikt. Nieuport bracht de type aanduiding plus het serienummer aan op het uiteinde van de bovenvleugel. Werd de vleugel vervangen of overgeschilderd, dan was niet meer duidelijk om welk type het ging (behalve bij onderhoud aan de motor....)
Dit wordt nog eens ondersteunt door een foto van een zogenaamde Nieuport 17 ; de foto bleek zo scherp, dat deze aanduiding op de bovenvleugel ontcijferd kon worden, het betreffende toestel bleek een Nieuport 23 met serienummer 3541. Geconcludeerd mag dan ook worden dat de Nieuport 120 pk van het type Nieuport 23 zijn. Er is een foto van een "23" bekend, voorzien van de rozet, waaruit kan worden opgemaakt dat het toestel nog na halverwege 1921 in gebruik is geweest.  

Waarschijnlijk zijn de Nieuports in de loop van 1925 buiten dienst gesteld en verschroot.

Kijk hier voor de Nieuport XXI....


 

nieuport-11-mdv-arc

Nieuport XI C.1, de enige geïnterneerde kist van de RNAS. Foto: collectie M.de Vreeze (used with permission)


 

Registratiegegevens Nieuport XI C1 BB:
Registratie Tweede Registratie Constructienummer Datum landing Nederlands grondgebied
Datum uit dienst Opmerkingen
LA-40 N213 3981/N593 26-02-1917 medio 1918 uit dienst maar uit register 31-01-1925 ! na een noodlanding geïnterneerd bij Batterij Kruishoofd in Zeeland; de tweede registratie is waarschijnlijk niet meer gevoerd, doch met krijt aangebracht. Na medio 1918 niet meer gebruikt maar als "voorbeeld" naar Spijker in de Trompenburg fabriek te Amsterdam

.

Registratiegegevens Nieuport-Spijker XI C1:
Spijker / Trompenburg-Registratie LVA Registratie Constructienummer Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen...........................................................
NSP-214 NSP-230       "hernummering"
NSP-215 NSP-231 ?        
NSP-216 NSP-232 ?        
NSP-217 NSP-233 ?        
NSP-218 NSP-234 ?       ongeval 1921
NSP-219 NSP-235 ?        
NSP-220 NSP-236 ?       ongeval 1921
NSP-221          
NSP-223          
NSP-224          
NSP-225          
NSP-226          
NSP-227          

.

Registratiegegevens Nieuport XVII: (sterk lijkende op XVIII )
Trompenburg-Registratie LVA Registratie Constructienummer Datum in dienst Datum uit dienst Opmerkingen
N-220 N-236   juni 1918   eerst met Le Rhone 110 pk motor, later Thulin 80 pk
N-221 N-237   juni 1918    
N-222 N-238   juni 1918    
N-223 N-239   juni 1918    
N-224 N-240   juni 1918    

 Bronnen o.a  [L3] Berfelo, [B35] Spinner,  [W6] forum.WO1 

Zie de opmerkingen boven.
Opmerking: " N-220" is een replica in LVA kleuren en stond in Autotron en nu in Louwman collectie Raamsdonkveer.

 

Inhoud voor het eerst opgesteld door M.de Vreeze en W.Jonker zomer 2004 (op oude IPMS website)